مورداسفرم ( آس بيابانى ، كوله‌خس ) « 1 » : گل و شاخه‌هاى باريك و جدا از هم دارد و رنگش ميانه‌اى بين خاكى و زردى است . قوتش قوت بادآورد است . بعضى گويند از اين تيره گياه نوعى است كه رنگش بيشتر به سفيدى مىزند . و نوعى ديگر مايل به زردى است . ابن ماسويه گويد مورد اسفرم آس بيابانى است . ديگران گفته‌اند دارويى رومى است . ابن ماسرجويه گويد مثل بادآورد است . خوزى گويد همقوت خاراگوش بد است و از خاراگوش قبض‌تر است . مزاج : در دوم گرم و خشك است . سر : در علاج صرع و رطوبتهاى مغز نافع است . اندامان راننده : در علاج كرمهاى پيزى برمىدارند مفيد است . مليح : درختچه‌ايست به ديوخار شبيه و برگش چون برگ زيتون و از آن پهنتر است و ثمرش را مىخورند . خاصيت : داراى شورى و گيرندگى است و رطوبتى دارد كه سبب باد كردن مىشود . نفس‌كش : يك درخمى از آن با عسلاب شير را ريزش دهد . اندامان غذا : يك درخمى با عسلاب درد و پيچ روده را تسكين دهد . ماميران ( مرميران ) : چوبكى است گره‌مانند مايل به سياهى كمى نرمش‌پذير و اين يكى از رنگهايى است كه رنگرزان به كار مىبرند . مزاج : در آخر دوم گرم و خشك است . خاصيت : زداينده و پالاينده است . آرايش : سفيدى ناخنها را از بين مىبرد . سر : افشره‌اش رطوبتهاى پرمايه را از مغز بيرون كشد و مغز را از زائده پاك كند . بيخش دواى درد دندان است . چشم : سپيدى چشم را تنقيه كند ، ديد را قوت دهد به شرطى در چشم كشند . مرميران و بويژه افشره‌اش در برچيدن رطوبتهاى غليظ چشم مفيد است . اندامان غذا : بيخش داروى يرقان است . اندامان دفعى : بول را ريزش دهد و مسكن درد و پيچ روده است . ماهى زهره ( مرگ ماهى ) : درختى است شبيه گاوكشك اما بلندتر است . رنگش خاكى مايل به زردى است . بعضى اين را از تيرهء شيرداران ( يتوعات ) به حساب آورده‌اند . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : اگر در آبگير ريزند ماهىها مست مىكنند و بالا آيند . مفاصل : در علاج نقرس و عرق النسا و درد مفاصل و پشت و سرين مفيد است . اگر با داروى مسهل باشد بادها را مىپراكند . اندامان دفعى : خلطهاى غليظ را بيرون ريزد . ماش : تقريبا هم‌گوهر باقلى است . بهترين وقت به كار بردنش فصل تابستان است . مزاج : ماش پوست كنده در خشكى و ترى معتدل است . پوست نكنده گرايش به خشكى دارد . زيرا نوعى گسى در پوست موجود است . خاصيت : بادآور است . اما به بادزايى باقلى نمىرسد . كمتر از باقلى زداينده است . در سردى به عدس نمىرسد . اگر كمى كاجيره همراه داشته باشد سرحال آيد . مفاصل : ماش و بويژه

--> ( 1 ) - مورد اسفرم : آس بيابانى ( تحفه ) مورد اسفرم : كوله خس ( معين ) : مورد اسفرم : نوعى ريحان ( بهمنيار ) .